Ewidencja i rozliczanie kosztów wydziałowych

Koszty to ten aspekt przedsiębiorstwa, na które osoba odpowiedzialna za kierowanie działalnością powinna zwracać szczególną uwagę. Chodzi tu nie tylko o poprawne księgowanie kosztów oraz ujmowanie ich w ewidencji rachunkowej, ale także prowadzenie controllingu/rachunkowości zarządczej. Warto w tym celu poznać koszty wydziałowe.

Co to są koszty wydziałowe?

Definicja opisująca koszty wydziałowe jest dość prosta – to pośrednie koszty, które trudno przypisać do konkretnego produktu lub usługi. Są one przeciwieństwem kosztów bezpośrednich. Te da się odnieść do danego wyrobu (wynagrodzenia przeznaczone dla pracowników produkcyjnych, koszt zużycia materiałów itp.).

Koszty wydziałowe to dość obszerna kategoria – w zależności od działalności prowadzonej przez dane przedsiębiorstwo może ona obejmować np.:

Zużycie materiałów i wyposażenia pomocniczego

Do kosztów wydziałowych pośrednich zalicza się wydatki na zakup takich materiałów, narzędzi, wyposażenia biurowego oraz innych niezbędnych środków, które są przeznaczone na całą działalność produkcyjną, bez możliwości rozpisania na konkretny wyrób.

Koszty z tytułu zużycia paliwa i energii

Przykładowo, rozumie się przez to opłaty za zużycie energii elektrycznej.

Wynagrodzenia pracownicze

Koszty wydziałowe obejmują m.in. składki pracowników pośrednio związanych z produkcją (mogą być to np. specjaliści ds. kontroli jakości) oraz administracyjnych. Co ważne, zalicza się tu nie tylko wynagrodzenie netto, ale także premie i narzuty w postaci podatku dochodowego oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne lub społeczne.

Wydatki na prace remontowe

Ponieważ nakładów na utrzymanie i naprawy budynku wykorzystywanego na cele produkcyjne nie da się odnieść do danego wyrobu, również zaliczamy je do kosztów wydziałowych.

Koszty podróży i zakwaterowania pracowników

Wydatki na udział w konferencjach, szkoleniach czy inspekcjach (odbiór zamówionych czy wyprodukowanych urządzeń), które zaliczamy do kosztów wydziałowych, to m.in. wydatki na:

    • bilety lotnicze,
    • zakwaterowanie,
    • transport i wyżywienie.

Usługi specjalistyczne

Standardowo, w firmach korzysta się ze wsparcia specjalistów ds. księgowości, IT, podatków czy szeroko rozumianego doradztwa (niezależnie od tego, czy zatrudnia się własnych pracowników lub korzysta ze wsparcia ze strony firm zewnętrznych). Koszty wydziałowe w tym zakresie obejmują m.in. koszt wynajęcia pomieszczeń/czynszu, zakup wyposażenia do biur oraz sal konferencyjnych itp. oraz oczywiście wynagrodzenia.

Szkolenia i rozwój pracowników

Bezpośrednio do danego produktu nie da się przypisać również wydatków na szkolenia czy na zakup materiałów szkoleniowych, które przekładają się na poprawę kwalifikacji personelu (oraz wzrost efektywności produkcji WSZYSTKICH rodzajów wyrobów, nie zaś konkretnego modelu).

Opłaty licencyjne i abonamenty

Rozumie się przez to koszty związane z korzystaniem z oprogramowania biznesowego oraz innych zasobów (połączenie internetowe itp.), które odnosi się bezpośrednio do całej produkcji realizowanej w danym przedsiębiorstwie.

Amortyzacja środków trwałych sekcji produkcyjnych

Odpisy umorzeniowe z tytułu zużycia środków trwałych również uwzględnia się podczas kalkulacji kosztów wydziałowych.

Koszty wydziałowe a bezpośrednie

Warto wiedzieć – koszty wydziałowe a koszty bezpośrednie

Skoro są koszty pośrednie, domyślasz się zapewne, że wyróżnia się również koszty bezpośrednie. Te ostatnie obejmują m.in. wydatki z tytułu:

  • wynagrodzeń dla pracowników produkcyjnych,
  • zakupu materiałów wykorzystywanych w procesie produkcyjnym.

Zsumowanie kosztów bezpośrednich oraz pośrednich daje nam informację odnośnie tego, jakie są łączne koszty wytworzenia produktu przez przedsiębiorstwo.

Jak rozliczać koszty wydziałowe? Kwalifikacja i ewidencja kosztów wydziałowych

Aby prawidłowo rozliczyć koszty wydziałowe, trzeba nie tylko dobrze znać procesy księgowe, ale także rozumieć specyfikę danej branży. Jest to zadanie skomplikowane przede wszystkim w przypadku takich segmentów gospodarki jak branże:

  • produkcyjna,
  • przemysłowa,
  • budowlana.

Celem ewidencji kosztów wydziałowych jest przypisywanie konkretnym produktom/usługom wydatków, które bezpośrednio się do nich nie odnoszą. Źródłem problemu może być prawidłowe przypisanie określonej części kosztów pośrednich do jednostki produktu.

W praktyce precyzyjne rozliczenie kosztów pośrednich jest bardzo trudne, a dokładność kalkulacji prowadzonych w tym zakresie zależy od wielu czynników. Podczas analiz trzeba brać pod uwagę m.in. takie czynniki jak:

  • wybór odpowiednich kluczy podziału (klucze alokacji). W zależności od specyfiki działalności może być to na przykład:
    • masa/objętość danego wyrobu, w tym np. takie jednostki miary jak: tony, metry kwadratowe, metry bieżące, hektolitry, sztuki itd.,
    • liczba godzin wykorzystanych pracowników w celu stworzenia produktu (roboczogodziny),
    • liczba godzin pracy maszyn (maszynogodziny),
    • inne wielkości, które odzwierciedlają wykorzystanie zasobów w przedsiębiorstwie (może być to np. ilość zużytej energii elektrycznej).
  • precyzyjne monitorowanie rozliczania kosztów w czasie – dotyczy to w szczególności bardziej rozbudowanych wyrobów, które wytwarza się na przełomie dwóch lat. Taki stan rzeczy wynika z bardzo prostego faktu: zgodnie z przepisami dotyczącymi rachunkowości koszty faktycznie poniesione w trakcie danego rocznego okresu rozliczeniowego trzeba przypisać do danego roku;
  • relacja pomiędzy kosztami rozliczanymi bezpośrednio oraz pośrednio.

Niestety, ignorowanie tych czynników prowadzi do poważnych konsekwencji. Przede wszystkim do zaburzenia roli informacyjnej – kalkulacje dotyczące kosztów pośrednich mogą wówczas stać się niemiarodajne.

Przykładowo, nierozdzielenie kosztów pośrednich ponoszonych na przestrzeni co najmniej dwóch okresów rozliczeniowych utrudnia prawidłowe wyznaczanie kosztów własnych sprzedaży i wyników finansowych w bieżących i przyszłych okresach.

Przeczytaj więcej w kategorii Koszty.

Emil Zelma
Emil Zelma
Ekonomista, wykładowca, autor wielu artykułów, znający w teorii i w praktyce zasady działalności przedsiębiorstw. Do jego zainteresowań należy szeroko pojęty biznes, w tym szczególnie obszary związane z zarządzaniem finansami firmy oraz księgowością.

Czytaj również

Najchętniej czytane

Nierejestrowana działalność gospodarcza. Jak zarabiać bez rejestracji?

Firma na próbę, zarabianie bez firmy. Choć nierejestrowana działalność gospodarcza ma różne oblicza, pozostaje dobrym sposobem na przetestowanie pomysłu na biznes. Na czym dokładnie...

Jaki jest podatek od darowizny w 2024 roku? Czy zapłacisz podatek za darowiznę od rodziców?

Podatek od darowizny jest obowiązkowy, nawet gdy dotyczy on najbliższej rodziny. Z tego artykułu dowiesz się, jak go wyliczyć, jakie są wolne kwoty od...

Czynny żal do Urzędu Skarbowego – kiedy należy go złożyć? Wzór

Jak wygląda czynny żal? Wzór pozwoli szybciej go wypełnić. Zobacz, jak wygląda. Sprawdź, jakie warunki trzeba spełnić, aby można było złożyć czynny żal. Przeczytaj...
pieczęc kwalifikowana

Najnowsze

Ulga na złe długi – warunki skorzystania z ulgi na podatek od niezapłaconych faktur dla PIT, CIT i VAT

Ulga na złe długi to sposób na odzyskanie podatku od niezapłaconych faktur przychodowych. Jest instrumentem, który ma chronić wierzycieli. Spójrzmy, na czym polega i...

Koncesja na alkohol – ile kosztuje, kto ją wydaje? Jakie warunki należy spełnić, aby uzyskać zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych??

Koncesja na alkohol to potoczna nazwa zezwolenia  na sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych. Kwestie dotyczące sprzedaży napojów alkoholowych reguluje ustawa z 26 października 1982 r....

Czy spółka komandytowo-akcyjna się opłaca?

Spółka komandytowo-akcyjna to spółka osobowa, która łączy w sobie cechy spółki komandytowej i spółki akcyjnej. Nie ma osobowości prawnej, ale ma zdolność prawną i...

Chcesz być na bieżąco z najnowszymi wiadomościami?

Wpisz tylko swój email, a będziemy w kontakcie. To takie proste!