Czym są i jaka jest wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie płatności? 

Ustawodawca rozróżnia trzy rodzaje odsetek ustawowych. Ich wysokość jest uzależniona od aktualnej sytuacji gospodarczej w kraju. Warto wiedzieć, czym są te odsetki, szczególnie jeśli zawiera się transakcje z odroczoną płatnością lub jest się stroną w umowie o pożyczkę, lub kredyt.

Wyróżnia się trzy rodzaje odsetek ustawowych: odsetki kapitałowe, odsetki za  opóźnienie oraz odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych. Pierwsze dwa rodzaje odsetek mogą zapłacić zarówno osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami, jak i również właściciele firm i osoby prawne. Ostatni rodzaj odsetek dedykowany jest przedsiębiorcom. Sposób obliczana odsetek ustawowych został ściśle określony w ustawie, ale ich wysokości są zmienne, ponieważ zależą od aktualnych stóp referencyjnych ogłaszanych przez Narodowy Bank Polski.

Odsetki ustawowe – rodzaje

Polskie ustawodawstwo wyróżnia 3 rodzaje odsetek ustawowych:

  1. odsetki kapitałowe, a więc odsetki ustawowe należne od sumy pieniężnej;
  2. odsetki ustawowe za opóźnienie;
  3. odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych.

Odsetki ustawowe – kiedy się je stosuje?

Odsetki ustawowe (kapitałowe, od sumy pieniężnej) zostały uregulowane w artykule 359 kodeksu cywilnego. Podstawę do ich naliczenia stanowi czynność prawna, ustawa, orzeczenie sądu lub decyzja innego organu właściwego. W praktyce stosuje się je najczęściej w przypadku umów pożyczkowych.

Odsetki ustawowe naliczane są za okres, w jakim dany podmiot korzysta z cudzego kapitału zgodnie z postanowieniami umowy. Ich wysokość jest uzależniona od okresu kredytowania.

Wspomniany w powyższej części tekstu artykuł 359 kodeksu cywilnego reguluje instytucję odsetek ustawowych. W artykule 481 została natomiast uregulowana kwestia odsetek ustawowych za opóźnienie. Wierzyciel może żądać zapłacenia takich odsetek w sytuacji, kiedy dłużnik spóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego.

Co ciekawe, wierzyciel może żądać od dłużnika zapłacenia odsetek za opóźnienie, nawet jeśli nie poniósł żadnej straty wynikającej z tego opóźnienia lub kiedy opóźnienie nastąpiło na skutek zaistnienia okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.

Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych

Instytucja odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych została uregulowana w punkcie 3 artykułu 4 ustawy z dnia 8 marca 2013 roku o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.

Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych mogą być naliczane wyłącznie w związku z zaistnieniem wierzytelności wynikających z umowy zawartej pomiędzy przedsiębiorcami, której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usług. Nie ma możliwości ich naliczenia, kiedy stroną transakcji jest konsument.

Odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych można naliczyć, kiedy upłynął umowny termin spełnienia świadczenia pieniężnego na rzecz strony sprzedającej. Kiedy termin zapłaty nie został określony w umowie, wówczas wierzyciel może liczyć na odsetki ustawowe po upływie 30 dni od dnia spełnienia świadczenia.

Odsetki ustawowe – ile wynoszą?

Wysokość odsetek ustawowych została precyzyjnie określona w ustawie i kształtuje się w następujący sposób:

  1. odsetki ustawowe są równe sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktom procentowym – od 5 października 2023 roku jest to 9,25%;
  2. wysokość odsetek sankcyjnych, a więc odsetek ustawowych za opóźnienie jest sumą stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktom procentowym – od 5 października 2023 roku jest to 11,25%.

Warto wiedzieć, że:

  1. maksymalna stawka odsetek za opóźnienie wynosi 22,50% w skali roku od 5 października 2023 r.;
  2. maksymalna stawka odsetek ustawowych to 18,50% w skali roku od 5 października 2023 r.

W przypadku odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych wyróżnia się dwie wysokości tych odsetek:

  1. jeśli dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, to odsetki przyjmują wartość równą sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego oraz 8 punktom procentowym – obecnie jest to 14,75%;
  2. jeśli dłużnikiem nie jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym, to wysokość odsetek ustawowych jest równa sumie stopy referencyjnej NBP i 10 punktom procentowym – obecnie jest to 16,75%.

Podsumowując, ustawodawca określa trzy rodzaje odsetek ustawowych: odsetki kapitałowe, a więc odsetki ustawowe należne od sumy pieniężnej, odsetki ustawowe za opóźnienie oraz odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych. Ich wysokość jest uzależniona od aktualnej wysokości stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego.

Czytaj również

Najchętniej czytane

Nierejestrowana działalność gospodarcza. Jak zarabiać bez rejestracji?

Firma na próbę, zarabianie bez firmy. Choć nierejestrowana działalność gospodarcza ma różne oblicza, pozostaje dobrym sposobem na przetestowanie pomysłu na biznes. Na czym dokładnie...

Jaki jest podatek od darowizny w 2024 roku? Czy zapłacisz podatek za darowiznę od rodziców?

Podatek od darowizny jest obowiązkowy, nawet gdy dotyczy on najbliższej rodziny. Z tego artykułu dowiesz się, jak go wyliczyć, jakie są wolne kwoty od...

Czynny żal do Urzędu Skarbowego – kiedy należy go złożyć? Wzór

Jak wygląda czynny żal? Wzór pozwoli szybciej go wypełnić. Zobacz, jak wygląda. Sprawdź, jakie warunki trzeba spełnić, aby można było złożyć czynny żal. Przeczytaj...
pieczęc kwalifikowana

Najnowsze

Kiedy będzie kwota wolna od podatku 60 tys. zł? Czy będzie obowiązywać z datą wsteczną od 1 stycznia 2024 roku?

Jeżeli kwota wolna od podatku wzrośnie do 60 000 zł, znacznie zwiększy się liczba osób, które w ogóle nie zapłaci podatku dochodowego. Sprawdź, kiedy...

Jak rozliczyć PIT z ZUS za zwolnienie lekarskie? Zasiłek chorobowy wypłacany przez ZUS w deklaracji rocznej PIT

PIT-11A otrzymała każda osoba, która pobierała zasiłek macierzyński lub chorobowy od ZUS. Sprawdzamy, co z nimi zrobić. Jak rozliczyć PIT z ZUS? Czy za...

PIT 36L – jak rozliczyć podatek liniowy za rok podatkowy 2023? Rozliczenie PIT online i wzór formularza

PIT-36L to deklaracja, którą składają przedsiębiorcy rozliczający się za pomocą podatku liniowego, czyli płacący podatek w wysokości 19%, niezależnie od wysokości dochodów. Jak wypełnić...

Chcesz być na bieżąco z najnowszymi wiadomościami?

Wpisz tylko swój email, a będziemy w kontakcie. To takie proste!