Jak znak copyright © chroni prawa autorskie utworu?

Zastosowanie znaku copyright © nie jest konieczne, aby utwór był chroniony prawami autorskimi. Używamy go w celu podkreślenia tego faktu i oznaczenia, kto jest jego właścicielem. O tym, dlaczego go stosujemy, a także o prawach autorskich i tym, co robić w przypadku ich naruszeń, przeczytasz w naszym artykule.

Co oznacza copyright?

Copyright to prawo autorskie w języku angielskim. Symbolem copyright jest duża litera „C” wpisane w okrąg: ©. Warto jednak pamiętać, że taki oznaczenie odnosi się do informacji o prawach autorskich innych niż nagrania dźwiękowe.

Copyright © oznacza, że dany utwór chroniony jest autorskimi prawami majątkowymi, które przysługują autorowi z tytułu stworzenia dzieła.

Symbol copyright wprowadził Kongres Stanów Zjednoczonych w 1909 roku, a później przyjął się on niemal na całym świecie.

Czy znak copyright © jest konieczny do ochrony praw autorskich?

Warto pamiętać, że znak © nie jest konieczny do zachowania praw autorskich. Dlaczego?

Polska podpisała konwencję berneńską  o ochronie dzieł literackich i artystycznych (z 1886 roku, ostatnie poprawki naniesiono w 1979 roku), co oznacza, że prawa autorskie są chronione automatycznie. Nie ma konieczności umieszczania zapisów o prawach autorskich lub symbolu copyright.

Natomiast „przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór)”.

Stanowią o tym również konkretne zapisy w polskim prawie. Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 4 lutego 1994 r. mówi, że ochrona przysługuje twórcy, niezależnie od spełnienia jakichkolwiek formalności. Z tego względu nie ma obowiązku umieszczania znaku ©, podobnie jak nie jest potrzebne np. zamieszczanie noty copyright, wnoszenie opłat czy rejestracja utworów w jakichkolwiek rejestrach.

Warto pamiętać, że w krajach, które nie ratyfikowały konwencji berneńskiej, należy stosować symbol ©. Na szczęście takich państw jest niewiele, to m.in. Iran, Angola, Laos i Kambodża.

Co daje symbol copyright?

Zgodnie z przepisami nie ma zatem potrzeby umieszczania znaku © przy dziele. Część właścicieli autorskich praw majątkowych robi to w celach prewencyjnych.

Opatrzenie utworu znakiem C w kółku informuje, że dane dzieło jest chronione prawem autorskim i do kogo ono należy. To oznacza, że zabronione jest jego dowolne kopiowanie i zmienianie. Prawa do korzystania oraz inne prawa związane z autorstwem przysługują tylko twórcy dzieła.

Symbol © używany jest, aby potwierdzić prawa do utworu. Widząc go, nikt nie może mieć wątpliwości, że dowolne kopiowanie utworu jest zabronione. Umieszczenie symbolu copyright przy utworze, do którego nie ma się prawa, nie wywołuje żadnych skutków prawnych.

Oznaczenie utworu znakiem copyright może być przydatne np. podczas sporów sądowych. Dowodzi, że utwór jest chroniony prawem autorskim. Wskazuje również bezpośrednio na autorstwo utworu. Należy pamiętać jednak, że prawami autorskimi objęte są nie tylko utwory opatrzone symbolem copyright. Prawa autorskie nabywasz w momencie dowolnego uzewnętrznienia utworu i nie musisz ich w żaden sposób formalizować. Ten znaczek to jedynie dodatkowe potwierdzenie, które może ułatwić ci wysunięcie roszczeń do utworu w razie naruszenia twoich praw.

Kto jest twórcą utworu?

Zgodnie z art. 8 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, domniemywa się, że twórcą jest osoba, której nazwisko w tym charakterze uwidoczniono na egzemplarzach utworu lub której autorstwo podano do publicznej wiadomości w jakikolwiek inny sposób w związku z rozpowszechnianiem utworu. W takim domniemaniu pomaga znak copyright i umieszczona obok nazwa/imię i nazwisko.

W notach o prawach autorskich podawany jest zazwyczaj znak ©, rok stworzenia, nazwa podmiotu/imię nazwisko osoby, której przysługują autorskie prawa majątkowe oraz zwrot „Wszelkie prawa zastrzeżone”.

Twórca ma wyłączne uprawnienie do korzystania z dzieła lub rozporządzania nim. Każdy, kto chciałby korzystać z utworu, musi uzyskać zgodę autora lub jego następcy prawnego (wyjątkiem jest np. dozwolony użytek lub sytuacja, w której prawa majątkowe wygasły).

Trzeba też pamiętać, że autorskie prawa majątkowe są zbywalne, czyli mogą być np. przeniesione na inne osoby.

Nota copyright

Nota copyright to po prostu znak copyright + nazwa właściciela praw autorskich + rok pierwszej publikacji. Takie noty znajdziemy czasami np. w stopkach stron internetowych. Wyglądają one w taki sposób:

© Jan Kowalski 2012

Jakie utwory są chronione prawami autorskimi?

Prawa autorskie, wraz z prawami własności przemysłowej mieszczą się w zagadnieniu własności intelektualnej.

Prawami autorskimi objęty jest każdy utwór, który jest w jakiś sposób uzewnętrzniony. Nie musi być przy tym utrwalony w żaden sposób. W praktyce oznacza to, że zaśpiewana piosenka zostaje automatycznie objęta prawami autorskimi, nawet jeśli nigdy nie została zapisana.

Autorskie prawa majątkowe

Prawa autorskie majątkowe dają twórcy prawo do dowolnego korzystania ze swojego utworu i eksploatowania go. Zgodnie z art. 17 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych:

[…] twórcy przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu.

Majątkowe prawa autorskie są zbywalne m.in. poprzez sprzedaż i darowiznę, a także podlegają dziedziczeniu.

Autorskie prawa osobiste, czyli autorstwo

Osobiste prawo autorskie chroni prawo autora do jego relacji z utworem, czyli do autorstwa. Zgodnie z prawem są one niezbywalne, to znaczy, że nawet jeśli autor sprzeda swoje prawa majątkowe, wciąż pozostaje on autorem. Nikt nie może przypisać sobie autorstwa cudzego utworu.

Kiedy nie przysługują prawa autorskie?

Prawa autorskie nie dotyczą:

  • odkryć,
  • idei,
  • procedur,
  • metod i zasad działania,
  • koncepcji matematycznych,
  • postaci scenicznych i kabaretowych,
  • prostych informacji prasowych,
  • opisów patentowych.

Ograniczenia praw autorskich

Autorskie prawa majątkowe wygasają po 70 latach od śmierci twórcy lub po 70 latach od chwili rozpowszechnienia utworu (w odniesieniu do utworu, do którego autorskie prawa majątkowe przysługują z mocy ustawy innej osobie niż twórca lub utworu, którego twórca nie jest znany).

Copyrights będą ograniczone w przypadku dozwolonego użytku chronionych utworów, m.in.:

  • do własnego użytku osobistego;
  • na prawie cytatu;
  • na prawie parodii/karykatury/pastiszu;
  • w przypadku korzystania z informacji zawartych w publicznych przemówieniach czy wykładach.

Naruszenia praw autorskich

Zgodnie z art. 79 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jeśli twoje prawa autorskie zostaną naruszone, możesz żądać:

1) zaniechania naruszania;

2) usunięcia skutków naruszenia;

3) naprawienia wyrządzonej szkody: a) na zasadach ogólnych albo b) poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności, a w przypadku gdy naruszenie jest zawinione – trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu;
wydania uzyskanych korzyści.

Realizacji tego prawa możesz dochodzić na drodze sądowej. Pozwanie osoby odpowiedzialnej nie jest jednak twoją jedyną możliwością.

Przeczytaj więcej w kategorii prawo gospodarcze.

Rafał Panas
Rafał Panas
Od lat zajmuje się przygotowywaniem artykułów na tematy związane z biznesem, prowadzeniem firmy oraz nowymi technologiami. Zafascynowany postępującą cyfryzacją, która kreuje nowe szanse i okazje dla przedsiębiorców. Tworzenie artykułów dla przedsiębiorców łączy z pisaniem powieści, gdyż jak sam przyznaje, nic tak dobrze nie koi nerwów, jak solidny dreszczowiec.

Czytaj również

Najchętniej czytane

Nierejestrowana działalność gospodarcza. Jak zarabiać bez rejestracji?

Firma na próbę, zarabianie bez firmy. Choć nierejestrowana działalność gospodarcza ma różne oblicza, pozostaje dobrym sposobem na przetestowanie pomysłu na biznes. Na czym dokładnie...

Jaki jest podatek od darowizny w 2024 roku? Czy zapłacisz podatek za darowiznę od rodziców?

Podatek od darowizny jest obowiązkowy, nawet gdy dotyczy on najbliższej rodziny. Z tego artykułu dowiesz się, jak go wyliczyć, jakie są wolne kwoty od...

Czynny żal do Urzędu Skarbowego – kiedy należy go złożyć? Wzór

Jak wygląda czynny żal? Wzór pozwoli szybciej go wypełnić. Zobacz, jak wygląda. Sprawdź, jakie warunki trzeba spełnić, aby można było złożyć czynny żal. Przeczytaj...
pieczęc kwalifikowana

Najnowsze

Kiedy będzie kwota wolna od podatku 60 tys. zł? Czy będzie obowiązywać z datą wsteczną od 1 stycznia 2024 roku?

Jeżeli kwota wolna od podatku wzrośnie do 60 000 zł, znacznie zwiększy się liczba osób, które w ogóle nie zapłaci podatku dochodowego. Sprawdź, kiedy...

Jak rozliczyć PIT z ZUS za zwolnienie lekarskie? Zasiłek chorobowy wypłacany przez ZUS w deklaracji rocznej PIT

PIT-11A otrzymała każda osoba, która pobierała zasiłek macierzyński lub chorobowy od ZUS. Sprawdzamy, co z nimi zrobić. Jak rozliczyć PIT z ZUS? Czy za...

PIT 36L – jak rozliczyć podatek liniowy za rok podatkowy 2023? Rozliczenie PIT online i wzór formularza

PIT-36L to deklaracja, którą składają przedsiębiorcy rozliczający się za pomocą podatku liniowego, czyli płacący podatek w wysokości 19%, niezależnie od wysokości dochodów. Jak wypełnić...

Chcesz być na bieżąco z najnowszymi wiadomościami?

Wpisz tylko swój email, a będziemy w kontakcie. To takie proste!