Jakie zmiany w Kodeksie pracy nastąpiły w 2023 roku?

Trwałe uregulowanie pracy zdalnej, dodatkowe dni wolne oraz badanie trzeźwości pracowników – to tylko niektóre zmiany w Kodeksie pracy, weszły w życie w 2023 roku. Poznaj je i dostosuj się do przepisów. 

Najważniejsze zmiany w Kodeksie pracy 2023


Kluczowe zmiany w Kodeksie pracy (Dz. U. 2023 poz. 641), które weszły w życiu w 2023 roku – m.in. 26 kwietnia – dotyczą:

  • dodatkowych dni wolnego (urlop opiekuńczy i wolne z tytułu działania siły wyższej);
  • uregulowania zasad pracy zdalnej;
  • zmian w zakresie umowy o pracę na okres próbny i czas określony;
  • oraz m.in. umożliwienia pracownikom pracy w innych firmach, oraz wnioskowanie o zmianę warunków pracy.

Co się zmieniło w urlopach 2023?

7 dodatkowych dni wolnego, to jedna z ważniejszych zmian w Kodeksie pracy. Jest zgodna z unijną dyrektywą 2019/1158 w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym (tzw. dyrektywa work-life balance). Na czym polega nowość?

Pracownikowi przysługuje:

  • bezpłatny urlop opiekuńczy – do 5 dni w roku kalendarzowym.

Urlop opiekuńczy przysługuje w celu zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia osobie będącej członkiem rodziny (dziecko, małżonek, rodzice) lub zamieszkującej w tym samym gospodarstwie domowym, która wymaga znacznej opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych. 

Uwaga! Urlopu opiekuńczego nie można wziąć na siebie.

Pracodawca nie może odmówić przyznania tego urlopu. Wniosek składany pisemnie, także w formie elektronicznej, przynajmniej dzień wcześniej (art. 173).

  • wolne z tytułu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych – 2 dni lub 16 godzin w roku kalendarzowym. 

Wolne będzie przysługiwało z zachowaniem prawa do 50 proc. wynagrodzenia. Powodem wzięcia wolnego może być choroba lub wypadek, jeżeli jest niezbędna natychmiastowa obecność pracownika. Pracodawca nie może odmówić przyznania tych wolnych dni/godzin. Wniosek składany jest ustnie lub pisemnie, nawet w dniu, w którym doszło do tej sytuacji (art. 148).

Praca zdalna w Kodeksie pracy

Jedna z najbardziej oczekiwanych zmian w przepisach dotyczy trwałego uregulowania zasad pracy zdalnej (art. 67). 

Zgodnie z nowelizacją, praca zdalna polega na wykonywaniu pracy całkowicie lub częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika (w tym pod adresem zamieszkania pracownika) i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą. Możliwa jest praca zdalna całkowita, jak i hybrydowa (w domu i w zakładzie pracy).

Oto kluczowe postanowienia:

  • pracę zdalną można uzgodnić przy zawieraniu umowy o pracę lub w trakcie zatrudnienia;
  • pracodawca nie może odmówić pracy zdalnej m.in. pracownicom w ciąży, pracownikom wychowującym dziecko do ukończenia 4 lat życia oraz sprawującym opiekę nad innym członkiem najbliższej rodziny lub inną osobą pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym, posiadającymi orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności;
  • pracodawca może polecić pracownikowi pracę zdalną w przypadku obowiązywania stanu nadzwyczajnego, stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego oraz w 3 miesiące po ich odwołaniu, oraz z powodu działania siły wyższej, np. po pożarze w siedzibie firmy;
  • pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny za użycie własnych urządzeń jeżeli pracodawca nie zapewnił materiałów i narzędzi potrzebnych do pracy zdalnej,
  • możliwa jest praca zdalna okazjonalna – 24 dni w roku kalendarzowym (pracodawca może jej odmówić).

Ile dni opieki w 2023 roku?

16 godzin lub 2 dni w ciągu roku kalendarzowego – tyle przysługuje pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat (art. 188).

Pracownik składa wniosek o zwolnienie z pracy w formie papierowej lub elektronicznej. Nie musi informować pracodawcy o powodach jego wzięcia. Zachowuje też prawo do 100 proc. wynagrodzenia. Rodzice muszą ustalić, kto z nich będzie korzystał z opieki.

Warto pamiętać, że godziny lub dni przeznaczone na opiekę nad dzieckiem trzeba wykorzystać w danym roku kalendarzowym.

Umowy o pracę

Zmiany objęły również szczegóły zawierania umowy o pracę, należy w niej podać m.in.:

  • adres siedziby pracodawcy lub adres miejsca zamieszkania (w przypadku osoby fizycznej nieposiadającej siedziby) oraz podać miejsca lub miejsc wykonywania pracy (art. 29);
  • czas trwania lub dzień zakończenia umowy o pracę na okres próbny;
  • okres, na który strony mają zamiar zawrzeć umowę o pracę na czas określony po wygaśnięciu umowy na czas próbny w przypadku, gdy umowa o pracę na czas określony ma być zawarta na okres krótszy niż 12 miesięcy. Taka umowa może być przedłużona o maksymalnie 1 miesiąc, jeżeli uzasadnia to rodzaj pracy, umowa o pracę na okres próbny zawierana jest na okres nie dłuższy niż 3 miesiące (art. 25);
  • czas trwania lub dzień zakończenia umowy o pracę na czas określony. Łączny czas maksymalnie 3 umów nie może przekraczać 33 miesięcy (art. 25),

Pozostałe zmiany w Kodeksie pracy

Wymienione wyżej zmiany nie wyczerpują listy nowości w prawie pracy. Oto inne ważne zmiany w Kodeksie pracy:

  • pracodawca nie może zabronić pracownikowi pracy w innej firmie, bez względu na jej formę (etat, umowa zlecenie, umowa o dzieło), wyjątkiem jest zawarcie umowy o zakazie konkurencji lub zakaz wynikający z innych przepisów (art. 26);
  • pracownik zatrudniony co najmniej przez 6 miesięcy, może raz w roku wystąpić z wnioskiem o zmianę warunków zatrudnienia (art. 29);
  • pracownikowi przysługują dodatkowe przerwy w pracy – co najmniej 15-minutowa po ponad 9 godzinach pracy oraz kolejna przerwa co najmniej 15-minutowa po czasie pracy dłuższym niż 16 godzin (dobowy wymiar pracy, art. 134);
  • pracodawca może skontrolować trzeźwość pracownika jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób, lub ochrony mienia (art. 22 1c);
  • pracownika wychowującego dziecko do ukończenia przez nie 8 roku życia nie wolno bez jego zgody zatrudniać w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, w przerywanym systemie czasu pracy oraz delegować poza stałe miejsce pracy (art. 178)

Przeczytaj więcej w kategorii prawo pracy.

Czytaj również

Najchętniej czytane

Nierejestrowana działalność gospodarcza. Jak zarabiać bez rejestracji?

Firma na próbę, zarabianie bez firmy. Choć nierejestrowana działalność gospodarcza ma różne oblicza, pozostaje dobrym sposobem na przetestowanie pomysłu na biznes. Na czym dokładnie...

Jaki jest podatek od darowizny w 2024 roku? Czy zapłacisz podatek za darowiznę od rodziców?

Podatek od darowizny jest obowiązkowy, nawet gdy dotyczy on najbliższej rodziny. Z tego artykułu dowiesz się, jak go wyliczyć, jakie są wolne kwoty od...

Czynny żal do Urzędu Skarbowego – kiedy należy go złożyć? Wzór

Jak wygląda czynny żal? Wzór pozwoli szybciej go wypełnić. Zobacz, jak wygląda. Sprawdź, jakie warunki trzeba spełnić, aby można było złożyć czynny żal. Przeczytaj...
pieczęc kwalifikowana

Najnowsze

Ulga na złe długi – warunki skorzystania z ulgi na podatek od niezapłaconych faktur dla PIT, CIT i VAT

Ulga na złe długi to sposób na odzyskanie podatku od niezapłaconych faktur przychodowych. Jest instrumentem, który ma chronić wierzycieli. Spójrzmy, na czym polega i...

Koncesja na alkohol – ile kosztuje, kto ją wydaje? Jakie warunki należy spełnić, aby uzyskać zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych??

Koncesja na alkohol to potoczna nazwa zezwolenia  na sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych. Kwestie dotyczące sprzedaży napojów alkoholowych reguluje ustawa z 26 października 1982 r....

Czy spółka komandytowo-akcyjna się opłaca?

Spółka komandytowo-akcyjna to spółka osobowa, która łączy w sobie cechy spółki komandytowej i spółki akcyjnej. Nie ma osobowości prawnej, ale ma zdolność prawną i...

Chcesz być na bieżąco z najnowszymi wiadomościami?

Wpisz tylko swój email, a będziemy w kontakcie. To takie proste!