Co reguluje ustawa antyzatorowa?

Zatory płatnicze to częsty powód utraty płynności przez firmy, przede wszystkim mikro i z sektora MŚP. Są jednak sposoby, żeby z nimi walczyć, a nowe narzędzia dla przedsiębiorców dała nowelizacja ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Co wprowadza ustawa antyzatorowa? Sprawdzamy, o czym powinien pamiętać zapobiegliwy przedsiębiorca.

Ustawa antyzatorowa. Czym są zatory płatnicze?

Zatory płatnicze (inaczej opóźnienia płatnicze), to sytuacja, w której przedsiębiorca wierzyciel nie otrzymuje na czas płatności od swojego kontrahenta za dostawę dobra lub usługi.

Nadmierne opóźnienie powstaje w sytuacji kiedy w okresie 3 kolejnych miesięcy suma wartości wymagalnych świadczeń pieniężnych niespełnionych i spełnionych po terminie wyniesie co najmniej 2 miliony złotych.

Opóźnienia prowadzą do kumulowania się zadłużeń i grożą przedsiębiorstwu utratą płynności finansowej. Zatory destrukcyjnie wpływają na zdolność firmy do regulowania swoich własnych zobowiązań na czas oraz utrudniają inwestowanie w rozwój. Ustawa antyzatorowa ma im przeciwdziałać.

Jak walczyć z zatorami płatniczymi?

Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych obowiązuje od 2013 roku. Ustawa antyzatorowa wierzycielom dała m.in. prawo do rekompensaty za koszty odzyskiwania należności (40, 70 i 100 euro, w zależności od wartości świadczenia pieniężnego) oraz zwrot kosztów odzyskiwania należności przewyższających rekompensatę.

Pakiet nowych rozwiązań przyniosła nowelizacja ustawy antyzatorowej, która weszła w życie 1 stycznia 2023 roku. Najważniejsze zmiany przedstawimy poniżej.

Ustawa antyzatorowa. Terminy zapłaty

Termin płatności zawarty w umowie nie może, co do zasady, przekroczyć 60 dni od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku. Podmiot publiczny (z wyjątkiem leczniczych) ma termin 30 dni.

Strony mogą zgodzić się w umowie na termin przekraczający 60 dni, pod warunkiem że ustalenie to nie jest rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela, z wyłączeniem sytuacji, w której dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem mikroprzedsiębiorca, mały lub średni przedsiębiorca.

Jeżeli termin został przekroczony, to wierzycielowi przysługują odsetki (16,75%). Wierzyciel może wypowiedzieć lub odstąpić od umowy, jeżeli termin zapłaty przekroczył 120 dni.

Dlaczego wprowadzono nowelizację ustawy zatorowej?

Zmiana przepisów ma ograniczyć zatory poprzez wprowadzenie zmian w praktykach płatniczych oraz umożliwiając skuteczne karanie w przypadku opóźniania płatności poza uzgodnionym lub akceptowalnym terminem. Ustawodawca chce, żeby nowe przepisy poprawiły płynność finansową przedsiębiorstw, przede wszystkim z sektora MŚP. Nowelizacja ma chronić mniejsze firmy w relacji z dużymi.

Kolejny cel to bardziej efektywne postępowania w przypadku nadmiernych opóźnień płatności.

PRZECZYTAJ TEŻ:

  1. Ulga na złe długi – warunki skorzystania z ulgi na podatek od niezapłaconych faktur dla PIT, CIT i VAT
  2. Jak udowodnić, że dług jest przedawniony?
  3. Czym jest giełda długów?
  4. Czym jest KRD? Jakie dane znajdują się w Krajowym Rejestrze Długów? Jak sprawdzić siebie w KRD?
  5. Upadłość firmy. Kiedy upada firma?

Co zmieniła nowelizacja ustawy antyzatorowej?

Nowelizacja doprecyzowała i uprościła obowiązek sprawozdawczy o praktykach płatniczych. Nowe przepisy:

  • wydłużyły termin na składanie sprawozdań;
  • przedsiębiorcy muszą podawać tylko wartość świadczeń, w przypadku których przekroczyli termin płatności;
  • świadczenia mają być podzielone na: nie więcej niż 5 dni, 6–30 dni, 31–60 dni, 61–120 dni, więcej niż 120 dni;
  • zniesiono obowiązek raportowania o świadczeniach pieniężnych związanych z działalnością ubezpieczeniową i reasekuracyjną;
  • obowiązek sprawozdawczy nie dotyczy już spółek wchodzących w skład podatkowych grup kapitałowych;
  • przedsiębiorca musi złożyć korektę, jeżeli, w co najmniej jednej pozycji sprawozdania dane zmieniły się o przynajmniej 10% wartości.

Zmieniły się zasady prowadzenia postępowań w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnieniem świadczeń pieniężnych. Nowelizacja przewidziała bardziej elastyczne kary. Firmy będą znały maksymalną wysokość kary, a jednocześnie dostaną szansę na obniżenie jej przez działania naprawcze.

Agencje wykonawcze zyskały możliwość, by nie dochodzić rekompensaty. Możliwe będzie to w sytuacjach, w których kwota rekompensaty jest równa albo większa od świadczenia pieniężnego.

Wprowadzono obowiązek składania oświadczenia o statusie dla dużych przedsiębiorców. Dotyczy wszystkich dużych przedsiębiorców, nie tylko tych będących dłużnikami.

Wprowadzony został również zakaz lub ograniczenie postanowień umownych w transakcjach handlowych. Dotyczy postanowień, które uniemożliwiają lub utrudniają przelew wierzytelności w przeterminowanych transakcjach handlowych, w których wierzycielem jest MŚP, a dłużnikiem duży przedsiębiorca.

Małe i średnie firmy mogą zbyć wierzytelności, jeżeli zapłata nie nastąpiła w terminie zapisanym w umowie, a jeżeli tego terminu w umowie nie określono – od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego.

Wysokość kary zależy m.in. od wartości świadczeń i trwania (liczby dni) zatoru.

Zmiany w raportowaniu

Raportowanie ma zapewnić większą przejrzystość, a mniejszym firmom dać wgląd w politykę płatniczą kontrahentów.

Przypomnijmy:

  • podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych (CIT),
  • u których wartość przychodu uzyskana w roku podatkowym zakończonym w roku kalendarzowym poprzedzającym rok podania indywidualnych danych podatników do publicznej wiadomości,
  • przekroczyła równowartość 50 mln euro,
  • muszą złożyć sprawozdanie o terminach zapłaty do 30 kwietnia każdego roku (przed nowelizacją był to 31 stycznia).

Pozostałe przedsiębiorstwa mają czas na złożenie sprawozdania do 30 września roku, za który składane jest sprawozdanie.

Wezwanie miękkie

Prezes UOKiK może stosować tzw. wezwanie miękkie, czyli wezwać przedsiębiorcę do złożenia wyjaśnień bez wszczynania formalnego postępowania. Od ukarania przedsiębiorcy może odstąpić, tylko jeśli do zatoru doszło w wyniku działania siły wyższej. Przed nowelizacją powodem odstąpienia od kary była sytuacja, w której dana firma też była ofiarą opóźnień płatniczych.

Rafał Panas
Rafał Panas
Od lat zajmuje się przygotowywaniem artykułów na tematy związane z biznesem, prowadzeniem firmy oraz nowymi technologiami. Zafascynowany postępującą cyfryzacją, która kreuje nowe szanse i okazje dla przedsiębiorców. Tworzenie artykułów dla przedsiębiorców łączy z pisaniem powieści, gdyż jak sam przyznaje, nic tak dobrze nie koi nerwów, jak solidny dreszczowiec.

Czytaj również

Najchętniej czytane

Jaki jest podatek od darowizny w 2024 roku? Czy zapłacisz podatek za darowiznę od rodziców?

Podatek od darowizny jest obowiązkowy, nawet gdy dotyczy on najbliższej rodziny. Z tego artykułu dowiesz się, jak go wyliczyć, jakie są wolne kwoty od...

Nierejestrowana działalność gospodarcza. Jak zarabiać bez rejestracji?

Firma na próbę, zarabianie bez firmy. Choć nierejestrowana działalność gospodarcza ma różne oblicza, pozostaje dobrym sposobem na przetestowanie pomysłu na biznes. Na czym dokładnie...

Czynny żal do Urzędu Skarbowego – kiedy należy go złożyć? Wzór

Jak wygląda czynny żal? Wzór pozwoli szybciej go wypełnić. Zobacz, jak wygląda. Sprawdź, jakie warunki trzeba spełnić, aby można było złożyć czynny żal. Przeczytaj...
pieczęc kwalifikowana

Najnowsze

Co można zrobić w e-Urzędzie Skarbowym?

e-Urząd Skarbowy to serwis na stronie podatki.gov.pl, który ułatwia załatwianie spraw podatkowych online – bez wychodzenia z domu lub z dowolnego miejsca z dostępem...

Jak działa portal S24?

Portal S24 to nowoczesne narzędzie, które znakomicie ułatwia zakładanie i prowadzenie firm. Dzięki temu serwisowi wiele czynności związanych z działalnością spółki można załatwić online,...

Czym są różnice kursowe?

Transakcje w walutach obcych są powszechne wśród wielu firm, a to wiąże się ze zjawiskiem różnic kursowych. Czym są, kiedy powstają i jak je...

Chcesz być na bieżąco z najnowszymi wiadomościami?

Wpisz tylko swój email, a będziemy w kontakcie. To takie proste!